Prace domowe - aktualizacja przepisów prawnych

Prace domowe – aktualizacja przepisów prawnych

Prace domowe – aktualizacja przepisów prawnych. Czy wiesz, że regulacje dotyczące zadań domowych dla uczniów szkół podstawowych uległy zmianie? Od 1 kwietnia 2024 r. wprowadzono ograniczenia w zadawaniu prac domowych, co wywołało wiele dyskusji i pytań. W tym wpisie, omówimy te zmiany w szczegółach. Rozważymy, jakie są nowe wymagania, jak wpływają na nauczycieli, uczniów i rodziców, oraz jak można je zastosować w praktyce. Zaczynamy od zrozumienia, co rozumie się przez “pracę domową” i jakie są definicje używane w przepisach prawnych. Zapraszam do lektury!

Podstawy prawne oceniania znajdują się w następujących aktach prawnych:

  • ustawa z 7.09.1991 r. o systemie oświaty – dalej u.s.o.;
  • ustawa z 14.12.2016 r. – Prawo oświatowe – dalej u.p.o.;
  • rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 22.02.2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych – dalej r.o.k.p.;
  • rozporządzenie Ministra Edukacji z 22.03.2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych – dalej z.r.o.k.p.

Prace domowe – aktualizacja przepisów prawnych

1.04.2024 r. weszły w życie regulacje dotyczące ograniczeń w zadawaniu prac domowych uczniom szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży. Są zwolennicy, są przeciwnicy tego rozwiązania, ja znowu mam przekonanie, że decyzję powinno się pozostawić samym nauczycielom, a nie decydować za nich. No cóż…

Stosujecie system od miesiąca i jeżeli macie jakiekolwiek pytania związane z pracami domowymi, śmiało piszcie. Postaramy się rozłożyć temat wspólnie na czynniki pierwsze na mojej grupie dla dyrektorów →

Prace domowe – garść definicji

Prawodawca używa terminu „praca domowa”, nie został on jednak w rozporządzeniu zdefiniowany. Prace domowe należy więc rozumieć w powszechnie przyjętym, potocznym znaczeniu, jako zadania i czynności, które nauczyciel zleca uczniowi do samodzielnego wykonania po zakończeniu zajęć w szkole, a uczeń najczęściej wykonuje je w domu.

Podobnie w rozporządzeniu w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych nie określono, co oznacza termin „praktyczno-techniczne prace domowe”. 

Wprowadzone zmiany nie oznaczają jednak, że uczniowie w ogóle nie będą pracowali w domu nad utrwaleniem treści i umiejętności nabytych w szkole. Takie jest również zamierzenie prawodawcy, co napisano w uzasadnieniu do projektu rozporządzenia: „Należy przy tym podkreślić, że proponowana zmiana nie oznacza zniesienia obowiązku uczenia się w domu, tj. nauki czytania w przypadku najmłodszych uczniów, czytania lektur, przyswojenia określonych treści, słówek itp. Zmiana ta ma na celu jedynie ograniczenie zadawania pisemnych i praktycznych prac domowych. Miejscem, w którym uczniowie, zwłaszcza młodsi, powinni zdobywać wiedzę i umiejętności jest przede wszystkim szkoła”.

Prace domowe - aktualizacja przepisów prawnych

Ocenianie w klasach I – III

Ważne jest to, że Ćwiczenia usprawniające motorykę małą, o których mowa w § 12a ust. 1 pkt 1 lit. a r.o.k.p., obowiązkowe dla ucznia i nauczyciel może ustalić z nich ocenę (§ 12a ust. 2 r.o.k.p.). Tutaj uwaga, aby przy najbliższym zebraniu wytłumaczyć rodzicom co to jest motoryka mała i jakie zadania są z nią skorelowane. Wiecie, aby nie było niedomówień.

Uwaga!

Prace praktyczno – techniczne są silnie powiązane z ćwiczeniem motoryki małej.  Co do zadań domowych, to znowu liczy się złota zasada “nie za dużo, nie za mało”.  Nauczyciel powinien wziąć pod uwagę czas na wykonanie danego zadania w domu. Jaki jest cel pracy domowej (jeśli nie potrafi odpowiedzieć na to pytanie, to sami rozumiecie).  Powinien określić możliwości uczniów (jeżeli na 1 lekcji rozwiązują 4 zadania, to logicznym jest, aby nie zadawać im kolejnych 4 do domu, bo łatwo można policzyć, że tylko z 1 przedmiotu zajmie im to ponad pół godziny!).

Prace domowe – aktualizacja przepisów prawnych

Dla ułatwienia przesyłam Wam to w formie tabeli.

Przykład prac domowych, które można i których nie można zadawać uczniom klas I–III
MożnaNie można
Nauczenie się tabliczki mnożenia.Działania do rozwiązania na piśmie, w których stosuje się tabliczkę mnożenia.
Nauczenie się na pamięć wiersza.Przepisać wiersz lub jego fragment do zeszytu, chyba że jest to zadanie usprawniające motorykę małą.
Ćwiczenie pamięciowego dodawania i odejmowania.Pisemne rozwiązywanie działań z zastosowaniem dodawania i odejmowania, chyba że jest to zadanie usprawniające motorykę małą.
Uczeń czyta w domu zadany tekst i ustnie przygotowuje odpowiedzi na pytania podane na lekcji przez nauczyciela, potwierdzające rozumienie tekstu.Uczeń czyta w domu zadany tekst i pisemnie przygotowuje odpowiedzi na pytania podane na lekcji przez nauczyciela, potwierdzające rozumienie tekstu.

Ocenianie w klasach IV – VIII

Nauczyciele pracujący w klasach IV–VIII mogą zadawać uczniom pisemne lub praktyczno-techniczne prace domowe, ale ich wykonanie jest dla uczniów dobrowolne, a także nie ustala się z tych prac ocen, natomiast nauczyciel ma obowiązek udzielić informacji zwrotnej (§ 12a ust. 1 pkt 2 r.o.k.p.). Z przywołanego przepisu wynika, że inne prace domowe oprócz wymienionych są dla uczniów obowiązkowe i nauczyciel może ustalić z nich ocenę.

W klasach IV–VIII można np. zadawać jako obowiązkową pracę domową:

  • naukę wiersza,
  • przeczytanie lektury,
  • przeczytanie i przeanalizowanie określonego tekstu według załączonych pytań (według podanego klucza),
  • wyszukanie odpowiednich informacji np. w Internecie, książce, słowniku,
  • naukę słówek z języka obcego,
  • naukę wzorów, definicji, twierdzeń, zasad pisowni,
  • prowadzenie obserwacji np. przyrody, zjawisk atmosferycznych itp.

Ocenianie prac domowych

W klasach I–III nauczyciel może ustalić ocenę z pisemnej pracy domowej usprawniającej motorykę małą. Nie jest to natomiast obligatoryjne – decyzja należy do nauczyciela.

Klasyfikacyjne oceny śródroczne i roczne w klasach I–III są ocenami opisowymi (art. 44i ust. 1 pkt 2 u.s.o.). Natomiast oceny bieżące są ustalane w sposób określony w statucie szkoły (art. 44i ust. 1 pkt 1 u.s.o.). 

W § 12a ust. 3 r.o.k.p. wskazano jednoznacznie, że nauczyciel sprawdzając pracę domową uczniów klas IV–VIII, powinien przekazać uczniom informację zwrotną, o której mowa w § 12 r.o.k.p. Należy jednak zauważyć, że przepis § 12 r.o.k.p. dotyczy oceniania bieżącego we wszystkich typach szkół i na wszystkich etapach edukacyjnych, a więc także klas I–III szkoły podstawowej. 

W przypadku prac domowych zadawanych uczniom klas IV–VIII wskazano, że jeśli uczeń odrobił pracę domową, to nauczyciel ma obowiązek ją sprawdzić i udzielić informacji zwrotnej, o której mowa w § 12 r.o.k.p. Nauczyciel może przekazać informację zwrotną pisemnie, ale także ustnie. 

Warto pamiętać, że informacja zwrotna jest konstruktywna, jeśli:

  • zawiera pozytywne aspekty pracy – docenienie (więcej pozytywów niż negatywów),
  • wyszczególnia to, co wymaga poprawy,
  • daje zrozumiałe wskazówki, jak uczeń może poprawić pracę,
  • dotyczy pracy ucznia, a nie samego ucznia,
  • jest przedstawiona w przystępnej i przyjaznej formie (np. nauczyciel zwraca się do ucznia po imieniu, język jest dla ucznia zrozumiały, zawiera propozycję pomocy i wyjaśnień ze strony nauczyciela),
  • podaje kierunki rozwoju dla ucznia,
  • zachęca ucznia do pracy.

Szczególnie w przypadku uczniów klas I–III ocena bieżąca przedstawiona jako ocena opisowa powinna być krótka, prosta, sformułowana w sposób dostosowany do wieku uczniów.

Prace domowe – aktualizacja przepisów prawnych: Statut szkoły

Wprowadzenie zmian w rozporządzeniu w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych w zakresie prac domowych nie wymaga modyfikacji statutów – do statutu nie wpisuje się regulacji zawartych w aktach wyższego rzędu. 

Ważne jest jednak, co dana szkoła wcześniej zawarła w statucie w ramach szczegółowych warunków i sposobu oceniania wewnątrzszkolnego uczniów. Zgodnie z art. 44b ust. 8 pkt 2 u.s.o. nauczyciele na początku roku szkolnego informują uczniów i ich rodziców między innymi o sposobach sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów. Jeśli w statucie wpisano np., że jednym ze sposobów sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów są prace domowe, to należy doprecyzować charakter tych prac zgodnie z § 12a r.o.k.p. Ponadto w części statutu dotyczącego oceniania bieżącego można opisać sposób postępowania nauczyciela w przypadku wykonania pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych przez uczniów klas IV–VIII. 

Jeżeli postanowisz wprowadzić zmiany w statucie szkoły mam dla Ciebie gotowe zapisy !
Dotyczą one nie tylko prac domowych, ale także oceny z religii i etyki, ochrony małoletnich, elektronicznych podręczników oraz zmian w statutach, które weszły w życie od 2022 r. Znajdziesz je w moim sklepie – AKTUALIZACJA STATUTU SZKOŁY, PRZEDSZKOLA I ŻŁOBKA

Szkoły niepubliczne

W szkołach niepublicznych stosuje się tylko te przepisy rozdziału 3a ustawy o systemie oświaty i rozporządzenia w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych, które dotyczą klasyfikowania i promowania uczniów. Ocenianie, w tym ocenianie bieżące w szkołach niepublicznych, nie musi przebiegać tak jak w szkołach publicznych. Przepisy § 12a r.o.k.p. nie mają więc zastosowania w niepublicznych szkołach podstawowych, szkoły te mogą podejmować własne decyzje w sprawie zadawania lub niezadawania prac domowych. Zgodnie z art. 172 ust. 2 pkt 4c u.p.o. statut szkoły niepublicznej powinien określać szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego. Szkoła niepubliczna działa na podstawie statutu nadanego przez osobę prowadzącą szkołę. Jeśli więc osoba prowadząca podstawową szkołę niepubliczną uzna za zasadne uregulowanie przepisami niezadawania prac domowych w podobny sposób jak w szkołach publicznych, to powinna umieścić taki zapis w statucie. Jeśli jednak zadawanie lub niezadawanie prac domowych pozostaje tak jak dotychczas w gestii nauczyciela prowadzącego dane zajęcia, to nie jest wymagana żadna zmiana statutu.

Podsumowując – aby system był klarowny dla nauczycieli, rodziców i uczniów dobrze jest w temacie zadawania prac domowych oprzeć się nie tylko na przepisach prawnych, ale także na ustaleniu wewnątrzszkolnych zasad. Spójnych dla wszystkich. To ułatwi wzajemne relacje i pomoże w sprawnym wdrożeniu nowych przepisów.

źródło: Wojtczak Bogusława, Prace domowe i średnia ocen – zmiany w przepisach dotyczących oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, LEX/el. 2024